CLGTart

 Nếu bạn đã đọc xong phần 1 về Quy trình vẽ truyện tranh thì chắc bạn đã hiểu sơ qua chúng ta cần phải làm những gì. Phần tiếp theo đây sẽ là những chia sẻ của mình về những công cụ dùng trong vẽ truyện tranh ở cả khía cạnh truyền thống trên giấy và trên máy tính nhé. Tuy nhiên do phần chia sẻ có phần hơi dài, và cũng dễ cho các bạn tìm kiếm về sau thì mình sẽ tách ra thành hai phần: Công cụ vẽ truyện tranh theo phương thức truyền thống và Công cụ vẽ truyện tranh dùng trên máy tính. 

Nếu bạn xác định phác thảo và đi nét đè lên rồi sau đó tẩy đi thì hãy lựa chọn những loại giấy có độ dày cao, tốt một chút. Vì khi tẩy xóa quá nhiều dẫn đến xù giấy khiến việc đi nét có thể bị lem mực hay hỏng tranh. 

Gợi ý các bạn có thể mua các giấy:

• Có định lượng ghi bên ngoài từ 120gsm trở lên
• Không vân giấy (dễ bung nét khi đi mực)
• Dùng loại chuyên dụng (ví dụ như giấy Maxon)

Nếu bạn xác định đi nét không trực tiếp trên bản phác thảo thì nên lựa những giấy cực rẻ tiền. Có thể mua giấy photocopy size lớn và về cắt ra dùng dần.

Một tips nữa là trừ khi bạn rất yêu thích nét căng details trong tỉa thì bạn có thể mua 1 xấp giấy A4 và cắt thành A5 để vẽ. Việc này sẽ hỗ trợ rất nhiều nếu bạn không có quá nhiều tài chính, tiết kiệm giấy và vẽ nhanh hơn (vì khổ nhỏ).

Về bút để phác thảo thì mình gợi ý bạn nên dùng chì kim thay cho chì gỗ. Việc dùng chì kim sẽ cho nét gọn, không tòe nét lớn tránh việc sketch đẹp nhưng đi nét lại thì nhìn ko lung linh như bản phác.

Ngoài ra bạn sẽ thấy nhiều họa sĩ sẽ dùng ngòi xanh cho bút chì kim để phác thảo

Hộp ngòi dành cho chì kim nhiều màu, có thể mua ở đây

Việc dùng ngòi xanh này với mục đích khi đưa lên máy tính chỉnh sửa sáng tối lại có thể loại bỏ hoàn toàn nét chì, giúp tranh sạch sẽ hơn rất nhiều.

2. Đi nét:

Có rất nhiều dụng cụ để đi nét: bút kim, bút dạ, bút gel, bút sắt,... Tuy nhiên, bạn sẽ thường nghe đến bút sắt khi nhắc đến truyện tranh. Lý do vì bút sắt sẽ giúp bạn có những đường nét uyển chuyển hấp dẫn, tạo độ dày mỏng thích hợp cho truyện tranh hơn các loại bút khác. Chưa kể đến việc so sánh trong khoản ngân sách thì bút sắt cũng giúp bạn tiết kiệm khá nhiều. Rào cản duy nhất của việc dùng bút sắt có lẽ là khó khăn trong việc làm quen ở thời điểm ban đầu.

Dù vậy điều đó không có nghĩa bạn buộc phải dùng bút sắt. Bạn có thể lựa chọn loại bút nào mà bản thân thấy ổn, cho chất lượng tốt và phù hợp với túi tiền của mình. Cùng mình điểm qua những loại bút và mực mình đã dùng để vẽ truyện tranh trên giấy nhé.

Đồ nghề vẽ truyện tranh của mình trong thời gian đầu (năm 2005 - 2012)

a. Bút sắt:

Bút sắt khi bạn mua về sẽ có cán gỗ (hoặc nhựa) và những ngòi bút đi kèm được cắm vào. Mỗi lần xài bạn phải chấm mực rồi mới đi nét được. Mỗi ngòi bút sẽ cho bạn một đường nét vẽ khác nhau, nên tùy vào mục đích sử dụng, bạn phải thay ngòi khác và cắm vào cán gỗ. Để thuận tiện thì nhiều bạn sẽ có 2-3 cán gỗ và đều cắm ngòi sẵn.

Rẻ tiền nhất bạn có thể tìm mua hộp bút sắt Skyists với giá khoảng 20-30k ở các tiệm họa cụ gần trường ĐH Kiến Trúc hoặc Mỹ Thuật hay đặt trên shopee tại đây. 

Ngòi bút sắt Skyist mình dùng nhiều nhất với cán nhựa.

Ngòi bút sắt Skylist là thứ đầu tiên mình có. Vì rẻ tiền nên mực khi chấm có thể xuống không đều, chưa kể đến việc đầu ngòi sắc nên hay xảy ra hiện tượng cào giấy. Bộ Skyists có đủ ngòi (ngòi G đi nét chính, Mapping-Maru để tỉa nét mảnh và Spoon-Kabura để đi các nét cứng background)

Bộ tiếp theo mình mua đắt hơn là Memory của Hàn Quốc. Nói thật thì mình chỉ mê cái cán gỗ của nó thôi chứ mực xuống rất khó khăn (đôi khi còn tệ hơn cả bộ Skyist). Lúc kiểm tra thì ngòi G bị lỗi nên tắc mực nữa. Bộ này đắt hơn tầm 90-100k (mua hồi năm 2009).

Sau này mình có dịp được dùng bộ Speedball của Mỹ do thắng giải 1 cuộc thi, thì lúc đó mới hiểu bút sắt xịn nó khác biệt thế nào. Mực đi mượt mà, lướt nhẹ nhàng trên giấy gọi là nâng niu cổ tay tuyệt đối. Chỉ tiếc là sau đó mình không tìm ra chỗ nào để mua lại.

Hiện tại nếu có tài chính thì mình nghĩ các bạn có thể lựa chọn các hãng Tachikawa (có thể tìm mua ở đây), Kuelox, Nikkon hay các dòng có tiếng khác. Mình có dịp dùng qua bộ Tachikawa nhờ thắng giải 1 cuộc thi của 1 shop Nhật ở Quận 7 (khoảng năm 2014). Lúc đó loại ngòi này không thông dụng lắm để mua. Thực sự mà nói thì đúng là hàng từ xứ sở hoa anh đào vẫn là xuất sắc nhất. Ngòi đi trên giấy đã xước do tẩy vẫn rất êm, mực ra đều theo từng nét nhấn của mình, cảm giác y hệt những gì mình coi trên các video của mangaka Nhật. Tiếc là mình chưa có dịp xài Nikkon nên không thể so sánh. 

Trước đây khi mới bắt đầu vẽ mình thường mua mực đen Queen (mực học sinh) mua ở các nhà sách để chấm mực vẽ. Tuy nhiên mực Queen xảy ra tình trạng khi scan sẽ hiện rõ vân mực, khá tốn thời gian để chỉnh ảnh trông nét và sạch như ý nên sau này mình không dùng nữa.

Sau đó mày mò thì mình biết đến mực Pilot. Đây là loại mực mà mình thấy trên các blog, twitter của những mangaka Nhật nhắc đến mỗi lần vẽ truyện tranh. Mực Pilot khá đắt, lâu thấm vào giấy nên bạn cần hết sức cẩn thận để tránh bị lem vì mực chưa khô. Bù lại mực không có cặn và đường nét rất mượt theo dấu ngòi bút, lại không hề bị tình trạng thấm lem theo điểm xù giấy. Hiện nay khi mình dạo các shop online thì thấy còn có nhiều loại mực xịn khác nữa nhưng tiếc là mình chưa có dịp sử dụng qua. Hy vọng sau này mình sẽ quay lại sử dụng sản phẩm truyền thống và review cho các bạn nha.

Vì mực Pilot thấm khá lâu nên mình đã tìm đến một chân ái mới (thời điểm của mình thì mọi người ai cũng thích dùng mực này hơn vì sự tiện dụng của nó), đó là mực Tàu. Mực Tàu khá rẻ (tầm 20-40k), có nhiều loại và mình sử dụng thấy thích nhất là loại nắp đỏ (có thể tìm tại đây.)

Trong hình từ trái qua phải: mực Pilot, mực Queen, mực Tàu.

(vì để dễ dùng nên mình đổ vào lọ yến cho tiện chấm mực)

 

Một hộp mực dùng rất lâu với giá thành cực rẻ. Mực tàu lại siêu thấm, mau khô và không quá kén giấy. Đối với các giấy bị xù thì mực Tàu sẽ lem nhẹ theo đường xù giấy nhưng không quá tệ vì chất mực đặc. Gần như không có gì để chê ngoài một nhược điểm to đùng là cặn mực. Vì mực tàu khô nhanh nên khi vẽ lâu, mực sẽ đóng ở khe thoát mực trên ngòi bút, làm gây tắc mực hoặc rớt 1 cục mực to đùng ra bản thảo. Ngoài ra, nếu bạn không thường xuyên vệ sinh ngòi bút sau khi vẽ xong sẽ gây ra hiện tượng rỉ sét và bể ngòi

Ngòi Speedball quý giá của mình bị gỉ và gãy vì không giữ vệ sinh khi dùng mực Tàu.

Bút gel các bạn có thể tìm mua dễ dàng ở các nhà sách. Mình thường chọn bút gel Thiên Long vì độ mềm khi vẽ và ra mực đều đặn. Thông thường các đầu bút gel đều khoảng ở kích cỡ 0.5 nên nếu bạn vẽ ở những tranh nhỏ sẽ khiến nét vẽ trông rất to. Bây giờ cũng có những bút gel kích cỡ nhỏ hơn nhưng vẫn không có sự khác biệt mấy. Chưa kể việc bút gel có nét khá thô nên khi đi nét sẽ nhìn kém uyển chuyển hơn so với bút sắt. 

Bút gel mình hay dùng để đi những nét hành động, hoặc đi nét trên các khổ lớn/đường nét lớn.

Hay còn gọi là bút kim kỹ thuật hoặc tìm trên các shop sẽ ghi là bút line. Bút này so với bút gel đắt hơn nhưng có rất nhiều kích cỡ để đi nét. Bạn có thể lựa những bút ngòi 0.05 để đi chồng nét nhiều lần giả như xài ngòi G bút sắt. Vì sự tiện dụng của bút kim nên mình hay lựa chọn dòng Staedtler hoặc Artline để vẽ background và những đường chuyển động. Mình có mua dòng Sipa của Trung Quốc để dùng thử nhưng không ưng ý vì mực ra nhạt và bút ko bám giấy lắm, được cái rẻ nên dùng nhiều (12k/ cây năm 2010)

Từ trái qua: Artline, Sipa, Staedtler (có thể tìm thấy ở đây)

Có điều các dòng này giá khá cao (25-30k/cây) mà với tốc độ vẽ truyện tranh thì rất tốn, lại còn việc phải mua nhiều kích cỡ khác nhau (mình mua nhiều 0.05, các kích cỡ 0.5, 0.1, 2.0 thì mua 1 cây là đủ dùng) nên khá đau ví. Sau này cho đến khoảng năm 2015 thì mình đã tìm ra và rất mê bút Marvy. Giá ổn hơn tầm 15k nhưng chất lượng gần xấp xỉ các dòng đắt bên trên. Để bảo vệ cho túi tiền thì mình đã ôm Marvy làm chân ái một thời gian cho đến khi chuyển sang vẽ digital hoàn toàn. Trong tương lai nếu mình có thể review thêm các bút line khác sẽ giới thiệu thêm với các bạn nhé. 

Có một thứ bạn cần bổ sung thêm trong bộ họa cụ của mình chính là thước. Trong vẽ truyện tranh bạn cần dùng thước khá nhiều để vẽ những đường thẳng hội tụ, vẽ nhà cửa. Tuy nhiên không chỉ có thước thẳng, thước eke mà bạn còn cần cả những thước cong cho những khung cửa oval hoặc các đường biểu diễn hành động uốn lượn. 

Một số thước vẽ kĩ thuật

Nếu bạn đi nét trực tiếp lên giấy thì bạn cần phải tẩy các nét chì xong khi đã hoàn thành bản thảo. Đừng ngại chi tiền cho những cục tẩy mềm và đắt tiền, vì nếu tẩy quá cứng sẽ làm rách giấy, hỏng mất cả bản thảo bạn đã vẽ hàng giờ vất vả. Bạn có thể lựa các dòng tẩy Pentel hoặc Hwarang của Hàn Quốc. Đến bây giờ mình vẫn thích nhất dòng tẩy Hwarang (nên lưu ý là tẩy Hwarang trông khá giống tẩy Miffy, giá Miffy rẻ hơn nhưng chất lượng dùng cũng khoảng 80% so với Hwarang) vì khá sạch và mềm.

Đa phần các họa sĩ truyện tranh truyền thống ở Việt Nam đều là độc lập, tự do cho nên việc thuê phụ tá khá hiếm. Vì vậy lượng công việc dồn lại cực nhiều mà lại còn ngồi tẩy hàng trăm trang bản thảo thì thật sự rất kinh khủng. Chính vì vậy nên rất nhiều bạn giờ đã chuyển qua sử dụng bàn sáng.

Lúc trước các bạn họa sĩ Việt Nam đều phải đặt những bàn sáng chứ không có sẵn tiện dụng như bây giờ. Trước đó mình có dùng của một hãng Việt Nam là Verde. Ưu điểm của hãng này là độ nghiêng của màn để giúp mình vẽ thoải mái hơn. Tuy vậy hộp bàn sáng lại quá to và chiếm diện tích. Chưa kể ánh sáng xuyên qua giấy 300gsm khá kém nên không thể dùng trong việc đi nét cho tranh màu nước. Và nhược điểm lớn nhất chính là không thấy rõ ràng nếu vẽ trong môi trường đủ sáng (như là đồ nét ban ngày). Nếu chỉ dùng cho vẽ truyện tranh thì khá ổn vì giấy mỏng hơn và giá rẻ hơn.

Mình may mắn được đón đầu và dùng chiếc bàn sáng của HUION khi nó được nhập về Việt Nam (giờ có thể mua ở đây), cũng từ lúc đó là đời mình sang trang. Tranh đẹp và sạch hơn rất nhiều vì mình đi đồ lại nét trên một tờ giấy hoàn toàn mới, quên luôn cả ác mộng tẩy tranh/truyện. Ánh sáng có thể điều chỉnh ở nhiều mức độ và xuyên mạnh qua được cả giấy 300gsm chuyên dụng, rõ ràng ngay cả trong ánh sáng ban ngày.

Bàn sáng HUION mình đang dùng có thể tăng chỉnh độ sáng.

Nhược điểm của bàn sáng này có lẽ là khiến bạn dễ mỏi mắt (vì phải nhìn trực tiếp vào ánh sáng) và hao giấy (1 giấy sketch và 1 giấy đi nét). Hiện giờ mình cũng thấy có nhiều loại bàn sáng khác trên thị trường rồi nhưng vì bàn sáng hiện tại vẫn dùng tốt nên mình không có cơ hội thử mới. Hy vọng tương lại sẽ có trải nghiệm bàn sáng khác để so sánh cho các bạn nhen.